आम्ही (होऊ घातलेले) उच्चवर्गीय अर्थात माजी(?)-मध्यमवर्गीय!

गेल्या काही दिवसांपासून मी "पैसे बचाव" अभियान सुरु केलंय. अर्थात अभियान म्हटलं असलं तरी त्याची व्याप्ती माझ्यापुरतीच आहे. म्हणजे काही गोष्टींमध्ये पैसे उगीचच खर्च करायचे (की उडवायचे?) नाहीत असा नियमच बनवून टाकलाय. उदाहरणार्थ - बऱ्याचवेळेस बाहेरचं खाल्लं जातं - त्याला काटछाट - किंवा एखादी आवडलेली वस्तू (बऱ्याचदा) गरज नसली तरी घेतली जाते तसं न करणं वगैरे. एक साधारण मध्यमवर्गीय, म्हणजे खाऊन पिऊन सुखी कुटुंब लक्षात घेतलं तरी कित्येकदा त्यामागे त्याकरिता आई-बाबांनी केलेल्या अडजस्टमेंट्स असतात. जसं जसं आपण अधिकाधिक स्वतंत्र होऊ लागतो, स्वत:च्या पायावर उभे राहतो आणि बऱ्याचवेळेस या गोष्टीने समाधानी असतो की आता आपल्या पालकांना आपल्यासाठी खर्च करावा लागत नाही; त्याच आनंदात आणि उत्साहात आपण कदाचित थोडा जास्तच खर्च करू लागतो! म्हणजे आज काल थोड्याफार फरकाने असंच दिसून येतं की, साधारण पदवी किंवा पदव्युत्तर शिक्षण झालं की रग्गड पगाराची नोकरी - मग ती कुठेही असो - आणि मग त्यासोबत आलेलं financial freedom. २५-२६ व्या वर्षी जेव्हा आपली आधीची पिढी नोकरीने स्थैर्य आलं की संसार थाटायची तिथे आपल्या पिढीतले बहुतांश लोक घर किंवा गाडी मध्ये फक्त स्वतःच्या हिमतीवर गुंतवणूक करू लागले - अशी गुंतवणूक आपल्या आधीच्या पिढीने over the years केलेली दिसते. अगदीच एखादा नोकरी ऐवजी शिकत असला तरीदेखील ज्या तुलनेत आपल्या आधीच्या पिढीतल्या लोकांना पैशाचा स्वातंत्र्य असे, त्यामानानं आपल्या पिढीला खूपच जास्त आहे.

माझ्या स्वतःच्याच बाबतीत मी याचं विश्लेषण केलं. घरी असायचे तेव्हा रोज नेहमीचं पोळी-भाजी-भात आमटीचं जेवण - केव्हा केव्हा चटणी/कोशिंबीर/पापड.. सणासुदीला पक्वान्नं आणि कोणी पाव्हणे असले तर काही विशेष.. म्हणजे फार फार तर पुलाव / बिर्याणी अशा व्हरायटीज किंवा पोळीऐवजी एखाद वेळेस पुरी.. पाव भाजी किंवा पिझ्झा किंवा तत्सम पो.भा. प्रकारात न मोडणारे so-called one dish meal म्हणजे डोक्यावरून पाणी. पण जे काही जेव्हा केव्हा केला जायचं त्यात काय मजा असायची! म्हणजे मला आठवतंय, असाच घरी एकदा काहीतरी समारंभ होता आणि मला काकडीच्या कोशिंबिरीसाठी काकडी कोचायचं काम दिलेलं! मला काकडी कोचायाला फार आवडतं :D त्यामुळे साहजिकच मी ते अगदी मन लावून करते. तेव्हा माझी आजी प्रत्येक येणाऱ्या-जाणाऱ्याला सांगत होती - बघा, किती छान कोच्तेय काकडी - अगदी बारीक, कुठेही मोठ्या फोडी उरल्या नाहीएत - वगैरे वगैरे.. :D तसंच एकदा फ्रुट-सलाड करताना जी फळांची टरफलं आणि साली फेकून दिलेल्या त्यात कुठलीशी चीजवस्तू (कात्री किंवा सुरी वगैरे) देखील फेकून दिली गेलेली - म्हणजे ती वस्तू काही नंतर सापडली नव्हती :D असो! तेव्हा खरोखर असेल त्यात समाधान मानण्याची वृत्ती होती. नशिबाने अजून देखील घरातले लोक तसेच आहेत - मृगजळामागे न धावता, आहे त्यात सुखात राहणारे; पण मग कधी कधी मीच बदललेय की काय असं मला वाटू लागतं!

घरापासून दूर राहायला लागल्यावर एक गोष्ट फार अंगवळणी पडू लागते - ती म्हणजे आपण एकटे पडू लागलोय असं वाटलं की कितीही नापसंत लोकांसोबत जुळवून घ्यावं लागतं - म्हणजे एकटेपणापेक्षा ते बरं - असं! मग कधी त्या मित्रांच्या आग्रहाखातर म्हणा किंवा आपल्यालाच सवय होऊन जाते म्हणून म्हणा - आपण खूप पैसे उडवू लागतो - म्हणजे वाढदिवसाच्या सेलिब्रेशन पासून ते नोकरीच्या सेलिब्रेशनपर्यंत. आज काल जसं लहान मुलांच्या ग्रुप्समध्ये बर्थडे गिफ्ट आणि रिटर्न गिफ्ट अशी एक प्रथा (?) निर्माण होऊ घातलीये, तसंच काहीसं आपल्याही बाबतीत होतं. म्हणजे २ ऑप्शन्स असतात. पहिला म्हणजे आपल्या मनाविरुद्ध (बऱ्याचवेळेस)- "त्याने नाही का त्याच्या बर्थडेला मोठ्ठी पार्टी दिली? मग मला द्यायला नको का?" असं कारण देवून आपण हे आपल्या अंगवळणी पाडून घ्यायचं; आणि दुसरा ऑप्शन म्हणजे या सगळ्यापासून चार हात दूर राहायचं. मी दुसऱ्या मार्गाचा अवलंब कित्येक वर्षं केला; मध्ये काही वर्षं पहिल्या मार्गाकडेदेखील वळले पण लवकरच दुसरा मार्गचं योग्य वाटू लागला आहे पुन्हा एकदा. याचं कारण माझं मी केलेलं विश्लेषण. अगदीच ढोबळमानानं सांगायचं झालं तर फक्त मेसच्या जेवणाचा कंटाळा म्हणून मी कित्येक वेळा बाहेरच खाते. पण मग त्यातही बऱ्याच वेळेस भुकेपेक्षा जिभेचे चोचले पुरवणचं अधिक होऊन बसतं! म्हणजे असं लक्षात यायला लागलं कि मेस मध्ये नको म्हणून बाहेर एखाद्या ठिकाणी पोळी-भाजी मिळत असूनदेखील मी पिझ्झा ऑर्डर करू लागले. यात खर्चदेखील वाढला. काही महिन्यांपूर्वी जेव्हा मला मी १.५ महिन्यात जवळ जवळ २००० रुपये फक्त खाण्या-पिण्यावर खर्च केले असं लक्षात आलं तेव्हा फार अपराधी वाटू लागलं. आणि तेव्हा लक्षात आलं कि मी कळत-नकळत पहिल्या मार्गाचा अवलंब केला होता - सवयीनं! म्हणून मग पैसे बचाव या नावाखाली पुन्हा एकदा एक balanced आयुष्य सुरु करायचं ठरवलं.

मला खात्री आहे की प्रत्येक असा माणूस जो मित्रांसोबत किंवा घरापासून दूर राहतो, तो थोड्या-फार फरकाने असाच करत असणार (जे नाहीत, त्यांचा खरच कौतुक!) म्हणजे खाण्यावर नसेल कदाचित पण पिक्चर म्हणा / कपडे म्हणा / भटकणं म्हणा.. कोणतीतरी गोष्ट नक्कीच प्रमाणाबाहेर करत असणार. कधी कोणाच्या आग्रहाखातर किंवा कधी आपोआप सवय होऊन गेली म्हणून. अर्थात पैसे कसे आणि किती खर्च करायचे हा ज्याचा-त्याचा प्रश्न आहे; पण given that you belong to a middle class family, कुठेतरी मनात हे कायम टोचत राहतं की ज्यांनी आपल्याला या लायक बनवलं त्यांना अजूनही त्याच परिस्थितीत ठेवून आपण मजा मारतोय. यात अजून एक गोष्ट देखील असते. बर्याचदा असं होतं की आपली आधीची पिढी तेवढी flexible नसते - उदाहरणार्थ, समजा तुम्ही ठरवलं की आपण आपल्यासाठी कपडे घेण्यावर एवढे पैसे खर्च करतो, आई साठी एक मस्त भारीतली साडी घेऊ- पण साडी दिली की तिची दुसरी रियाक्शन अशी असते की - केव्हढी महाग आहे - काय साड्या कमी आहेत होय मला? (अर्थातच पहिली रियाक्शन - वाः छान आहे, आवडली - अशीच असते :)) किंवा तुम्ही तुमच्या मित्रांना महागड्या हॉटेलात बर्थडे ट्रीट दिली म्हणून तुम्ही आई-बाबांना म्हणालात की चला आज तुमच्या लग्नाच्या वाढदिवसानिमित्त घरी काही करण्यापेक्षा आपण पिझ्झा मागवू - तर ते बऱ्याचदा नाहीच म्हणतील. त्यांची आपल्याकडून यातली कुठलीच अपेक्षा नसते. आणि मग कधी कधी त्यांच्या या rigidness ला कंटाळून म्हणा किंवा काहीही, आपण आपल्याच आयुष्यात हे सगळे करत राहतो. पण मग आपलेपणाची मजा गमावून बसतो. सगळ्यांसमोर नातीचं कौतुक करणारी आजी miss करतो; आणि छान हसत खेळत, एकमेकांना मदत करत केलेल्या स्वयंपाकाची गोडी देखील miss करतो.

उगीच नाही, पिझ्झ्याचा समाचार घेतल्यावरदेखील "चिंच-गुळाची आमटी पाहिजे.." किंवा "मला मटार उसळ खायचिए.. आत्ता लगेच" असे स्टेटस मेसेजेस chat वर टाकत आपण! किंवा, westside / fab india मधून घेतलेले expensive कपडे सोडून traditional day ला घरून आईचीच साडी घेवून येत! उगीच नाही, कोणी गणपतीसाठी घरी गेलं की मोदकांची फर्माईश करत, आणि उगीच नाही "ही पुरणपोळी.. मराठी लोकांमध्ये करतात होळीला" असं म्हणून आपल्या समस्त अमराठी मित्र-मैत्रिणींना ती आग्रहाने खायला घालत! कधी कधी मला वाटतं, आपण अजिबात बदललो नाहीये.. आपले विचार अजूनदेखील आपल्या मध्यमवर्गीय कुटुंबाभोवातीच फिरत आहेत. :) आणि असं वाटलं की अचानक एक समाधान अनुभवायला मिळत! आपण अजिबात एकटे नसल्याचं!

प्रार्थना

आज सकाळी नेहमीप्रमाणे उठल्यावर "कराग्रे वसते लक्ष्मी" म्हणण्याकरता हात जोडले; आणि एकदम वाटलं की या हातात आणि नमाज पडत असलेल्या माणसाच्या हातात फरक काय? यापैकी कोणता माणूस "अल्लाह हो अकबर..." म्हणतोय आणि कोणता "कराग्रे वसते लक्ष्मी, करमध्ये सरस्वती.." म्हणतोय? नाही ना सांगता येत?
(चित्रं येथून व येथून घेतली आहेत.)

द्विधा

(काल्पनिक)

"मग आता तुझं शिक्षण संपल्यावर काय करणार तू?"

"काय म्हणजे काय? करेन जॉब नाहीतर पुढे शिकेन अजून.."

"काय पण म्हणजे?"

"बघू गं.. हे होऊ देत आधी.. तोवर ठरवेन मी.."

------------------------------------------------------------------------------------------------

"जॉब ना.. मला काही फरक पडत नाही फारसा.. पुण्यात मिळालं काय किंवा बाहेर जावं लागलं काय.. माझी तयारी आहे.. जोवर भारत सोडवा लागत नाहीये"

"हम्म.. मला माहितीये.. तुला पुण्याबाहेरचा का चालणारे ते.."

"अस्सं?"

"हम्म.. म्हणजे मग आत्याची भुणभुण नाही तुझ्यामागे लग्न कर लग्न कर.."

"हा! well.. that is like an additional thing.. a perk to me.. पण ते काही कारण नाहीये.. मला जिथे कुठे माझ्या करिअर साठी चांगली संधी मिळेल तिथे जायची माझी तयारी आहे.."

"हम्म.. समजतंय.."

""

------------------------------------------------------------------------------------------------

"हे बघ.. सगळं वेळच्या वेळी झालेलं बरं असतं.. शिक्षण.. नोकरी.. लग्न.. मुलं-बाळं.. त्यांची शिक्षणं.. लग्न....."

"अगं बास.. कळलं.."

"कळलं नाही तुला.. कळतच तर नाहीये.. आता जे करायला हवं ते करत नाहीएस.. मनाप्रमाणे शिकू दिलं ना.. आता आमचंही ऐक जरा.."

"अगं पण.."

"पण बिण काही नाही.. आपण नाव तरी नोंदवू या.. मुलं बघू या तरी.. तुला पसंद नसेल तर आम्ही काही बळजबरी करणार आहोत का?"

"हा! ते शक्य नाही.. पण मी म्हणतेय.. कशाला हा अट्टाहास? मिळालं कोणी.. आवडलं कोणी.. करावसं वाटलं लग्न तर करावं.. उगीच काय!"

"पुन्हा तेच.. सांगितलं ना.. वेळच्या वेळी झालं की बरं असतं.. समजून घ्यायचंच नाही म्हटल्यावर काय!"

"बासच!"

""

------------------------------------------------------------------------------------------------

"अगं आत्या, आत्ता ही नाही नाही म्हणतेय.. बघ उद्या तुमच्यासमोर एखाद्याला आणून उभं करेल म्हणेल.. घ्या.. हा तुमचा होणारा जावई.."

"exactly! मी हेच सांगतेय तिला कि कोणी आवडला तर नक्की करेन.. पटलं पाहिजे न पण!"

""

------------------------------------------------------------------------------------------------

"तुझे बाबा आता रिटायर होतील.. काही वर्षांनी.. मग तू काय करणारेस?"

"म्हणजे?"

"अगं, म्हणजे मग काय पुढे?"

"एक मिनिट.. ते रिटायर झाले की ते काय करणारेत असं त्यांना विचारायचं का तुला? तू चुकून मला विचारतेयेस का?"

"अगं.. तुझंही शिक्षण होईल आता.. मग पुढं...."

"सांगितलं कि तुला.. जॉब किंवा पुढे शिकेन.. depends on what kind of opportunities I get.."

"तुझ्यासाठी मुलं बघायला लागायचं असं आम्ही ठरवलंय.."

""

"तुझ्याशी बोलतेय मी.."

"हो. ऐकलं.. ठरवलेय! मग ठीके! बघा"

"अरे वाह! चक्क तयार झालीस.."

"hello.. मी म्हटलं तुम्ही ठरवलंय तर बघा.."

"म्हणजे? लग्न काय आम्हाला करायचंय? आम्ही नाव नोंदवणार.. मुलगा तू पसंद केलास कीच पुढचं.."

"बरं.."

"अशी कशी ग तू.. तुझ्या शाळेतल्या सगळ्या मैत्रिणींची लग्न झाली.. एवढंच काय.. तुझ्या सगळ्या लहान मोठ्या बहिणींची सुद्धा झालीएत.. लोकं आम्हाला विचारतात.."

"लोकांना नाहीत उद्योग.."

"हो तुलाच तेवढे उद्योग आहेत.. बाकी सगळे निरुद्योगीच आहेत.. तुलाच काय ते तेव्हढ कळतं.. बाकीच्यांना अक्कलच नाही ना.."

"आवरा!"

"............." (काही ना काही बोलणं चालू आहे..)

""

"............."

""

......

------------------------------------------------------------------------------------------------

"तुझी अशी इच्छा आहे का की या वयातही तुझ्या बाबांनी तुझ्या भविष्याची काळजी करत बसावं?"

"काळजी? कसली?"

""

"अगं.. कसली?"

""

"ओह.. लग्न and all? तेवढंच ध्येय आहे का आयुष्यात? की त्याचा विचार करत आत्ता समोर असलेली संधी दुर्लक्षित करायची?"

"अगं.. लग्न झालं की तुला काय कोंडून ठेवणारे का? कर ना नंतर.."

"शक्य नाही कोंडून ठेवणं.. पण प्रश्न हा आहे की का त्याच्या मागे लागलीएस हात धुवून.."

"आपण शेवटी मुलीकडचे आहोत.. उशीर झाला तर मग अपेक्षा कमी कराव्या लागतील.. हवा तसा मुलगा मिळणार नाही.."

"अपेक्षा.. नाहीच्चेत पण माझ्या काहीच.. बस वागायला बोलायला नीट असला.. समोरच्याला रिस्पेक्ट देणारा असला.. आणि चारचौघात तमाशा न करणारा असला की बास.. आणि जो समोरच्याच्या मतांचा आदर करतो, त्याला रिस्पेक्ट देतो त्याच्यात इतरही बर्याच क्वालीटीज आपोआप च येतात.."

"बर.. आणि कोणत्या व्यवसायातला पाहिजे? तुझ्यासारखं शिक्षण कि बाकी काही?"

"doesn't matter.."

"आणि एकत्र कुटुंब की ..."

"आई.. काय नाव नोंदणीचा फॉर्म भरतेयेस का!?"

"नाही.. विचारून ठेवते.. ते तुझ्या काकांच्या शेजारी राहतात न.. त्यांचा बहिणीच्या जावेचा मुलगा लग्नाचा आहे.. तर तो आहे सी.ए. म्हणजे तुझं आणि त्याचं शिक्षण वेगळं.. तर..."

"आणि हे तुला कुठून कळलं?"

"अगं.. परवा गेलेले न काकांकडे.. तेव्हा ते आलेले.. मग असाच विषय निघाला की आता तुझे शिक्षण होत आलाय.. मग मुलं बघताय का.."

"तू काय सांगितलं त्यांना?"

"मी काही नाही.. म्हटलं.. तिच्या बाबांशी बोला.. तेच काय ते सांगतील.."

"वाह! मग ठीके..."

""

"पण मग हि extra ची माहिती कुठून मिळाली म्हणे?"

"अशीच विचारून ठेवली..."

:-o "बर!"

------------------------------------------------------------------------------------------------

(तिच्या डायरी मधलं एक पान..)
कधी कधी वाटतं, म्हणताहेत एवढं तर करून टाकावं लग्न. adjustment / compromise तर आयुष्यात नेहमीच करावं लागतं. मग काय बिघडलं? पण एवढं मागे का लागायचं? एकदा हेच म्हणतात, नशिबात असेल तेच आणि तेव्हाच मिळतं. हो न? मग मिळेल न नशिबात असेल तेव्हा. आणि मुलीची बाजू, मुलीची बाजू काय? एवढं helpless का वाटतं यांना? आणि रिस्क कुठं नसते? कुठलीही गोष्ट आयुष्यात अनपेक्षितपणे घडू शकते. जोवर आपण कुणाच्या अध्ये-मध्ये नाही, कोणाचं नुकसान करत नाही, तोवर का कोणाला घाबरायचं? जर आयुष्य सुखात चालू असेल तर कशासाठी हाताचं सोडून पळत्याच्या मागे लागायचं? हां, आता अचानकपणे कोणी आलंच आयुष्यात तर त्याबाबतीत विचार नक्की करेन मी पण जे चाललाय ते चालू द्या ना सुखाने.
कधी कधी वाटतं, एवढं केलं आई-बाबांनी आपल्यासाठी, मी त्यांची एक साधी गोष्ट ऐकू शकत नाही? पण मला वाटतं, मी पुढे शिकून, स्वतःच्या पायावर उभी राहीन आणि काहीतरी fundu करेन ना, जेव्हा आख्खं जग माझं कौतुक करेल, तेव्हा त्यांना किती अभिमान वाटेल माझा. पण त्यांना हे का कळत नाही की या सगळ्यासाठी मला त्यांची गरज आहे. त्यांच्या सपोर्ट ची. अशा वेळेस मला "सरीवर सर" मधली मधुरा वेलणकर आठवते. तिलाही हेच हवं असतं घरच्यांचा सपोर्ट. खरंच आपल्या माणसांचा सपोर्ट असेल तर कोणीही काहीही करू शकतं. जो सपोर्ट माझा नवरा मला लग्नानंतर देईलच असा हे म्हणताहेत, तोच हे का देत नाहीत? मान्य- वय, आजारपण, मृत्यू - अटळ असणारा. ते गेल्यानंतर माझं काय होईल, कसं होईल? म्हणून नवरा? नवरा खूप वर्ष जगेल याची काय guarantee? थोडक्यात "कसं होईल, काय होईल" हा प्रश्न कायमच राहणारे. ती रिस्क तर असेलच. मग त्यापेक्षा स्वत: जर मी सक्षम बनू पाहतेय तर त्याला का नाही सपोर्ट? त्यांनी माझ्यावर विश्वास दाखवला की मी काय वाट्टेल ते achieve करू शकते. खरंच.

मुलांची शिक्षणं.. मुलींची लग्न..

आज तिने एक बातमी वाचली.. रेमंड कंपनीबद्दल... ती कंपनी आता बंद होणार वगैरे. त्यात असा लिहिलं होतं - "लोकांपुढे आता काय करायचं हा एक मोठ्ठा प्रश्न उभा राहिला आहे. त्यांच्या कुटुंबाचं कसं होणार.. मुलांची शिक्षणं व्हायची, मुलींची लग्न व्हायची".. इतक्या वेळेपर्यंत कंपनीबद्दल आणि त्या लोकांबद्दल काळजी करणारी ती, या वाक्याला एकदम थबकली. तिला टी.व्ही. वर पाहिलेली एक जाहिरात आठवली. कशाची ते काही नीट आठवेना - कदाचित लाईफ इन्शुरंस किंवा तशीच कोणतीतरी.. ज्यात नीना कुलकर्णी आहे ती.. आणि त्यातलं एक वाक्य हि एकदम तिच्या मनात उमटलं.. "मुलांची शिक्षणं, मुलींची लग्न.. या सगळ्यात मला याचीच तर मदत झाली.." या अर्थाचं.. त्यानंतर मात्र बातमीमध्ये लक्ष लागेना.

ती विचार करू लागली.. तिच्या घरी लहानपणापासून मुलगी म्हणून कोणतीच वेगळी वागणूक जास्त प्रमाणात दिली गेली नव्हती. बाबा तर तिच्यावर खुश असायचे, तिच्या प्रत्येक कामाबद्दल, मिळवलेल्या यशाबद्दल त्यांना अभिमान वाटायचा. क्वचितप्रसंगी सर्वांसमोर म्हणायचेदेखील.. "आमचा मुलगाच आहे हा.. आमची मान ताठ ठेवणार.. नाव मोठ्ठं करणार" शाळा-कॉलेजमध्ये असेपर्यंत आईसुद्धा तिच्या अभ्यासावर नीट लक्ष ठेवून असायची. हे सगळं तिला आठवलं. ती स्वत:ला म्हणाली.. "माझे आई बाबा वेगळे आहेत. ते असा विचार करणार नाहीत." पण तेवढ्यात तिला जाणवलं, गेल्या काही वर्षात हा आनंद, अभिमान कमी झाला नसला तरी पूर्वीइतका उत्साह मात्र दिसून येत नाही. आणि मग ती भानावर आली. "मुलींची लग्न" शेवटी मुलांची ती शिक्षणं आणि मुलींची ती लग्न.. हेच का ते आयुष्याचं ध्येय?

मनाची एवढी क्षणमात्र चलबिचल झाली खरी पण तरीही "Be the change you want to see in the world" असं म्हणून ती स्वत:शीच एकटीच हसली आणि तिनं पेपरचं पान उलटलं.

(Picture taken from wiki.)

Be the change..!

When I was in school, my mom and I used to go for shopping at Tulashibag, Pune. There is one restaurant named "Akshay" in Tulashibag (actually, there are two, "Akshay" and "Agatya"). I always used to force my mom that we will go and eat something. She used to answer in a typical way - "apan doghinnich kai jaayache?" (meaning: just two of us?) Then, I used to ask - "ho, mag kai jhaale?" (i.e. Yeah, so?). Then she would say - "baba asale ki jaau" (i.e.we will go and eat when my dad is with us). I never understood this answer then. As a kid I felt, we have money to buy items there and we can go and eat. Then, why can't we go? This incidence happened lot of times those days.
Later, when in S.P. College, I never took tiffin box with me. I in general don't like to carry many things and the college bag with books and usual stuff was more than I wish I would have carried. One of my friends always offered me a share from her tiffin and I hardly accepted that offer. The consequence was she also stopped bringing tiffin and we started to eat out at "Vrunda's snacks center" near Tilak Road. We never got too much pocket money then - it was enough for me to get bus ticket to and from my college and few extra bucks. Then, we started saving money. We used to walk some distance, for example I would walk from S.P. College to Swargate and then took the bus, thus saving @ Rs. 2 or so. And then spend this money eating at "Vrinda's" and many other places near SP. We were not doing anything wrong and of course our families knew about this. My father felt good to see that we were adjusting in whatever pocket money he gave and still enjoying by saving some money. My mom expressed surprise and her reaction was - why don't you take tiffin box and eat it. I will give enough for you and your friend. I never understood what makes the difference? I was anyways not asking for extra money from home. And I was happy the way we lived then! Later on I realized that her concern was not about spending money but about we eating outside - again "Just two of us"!!
Later I understood what her concern exactly was. She felt: girls / women should not eat outside when not accompanied by boys / men. When I heard this for the first time, I burst out laughing. I didn't find any link between "eating" (outside, to be specific) and "being with someone". By the way, I have heard many of my friends saying that they cannot eat alone, as in they always need someone accompanying them when they are having food. But, my mom's concern was not this. And thus I couldn't relate at all.
After many years, I went to Bangalore for job. For first few days, we were alloted to that branch of the company which was far away from the place we stayed. I like to start work as early as I can and finish it at the earliest so I used to go to the office by 9.30 am and get back as early as I could. That time, we used cook dinner for ourselves at our home but breakfast and lunch, we used to have in the office cafeteria. This far-away branch had provision only for lunch. By the way, I also have a habit of having heavy breakfast and then for the whole day, I can stay without eating anything :D So, I always used to either make something for myself early morning, at home or to just go to some "xyz sagar" restaurant-sweet mart-juice center (btw, in Bangalore, at almost every km, you will find a restaurant which has a name that contains "sagar" in it. We had "Krishna Sagar" located at Marathahalli Bridge near our home. And these restaurants also serve sweets, juice and what not!) So I used to eat there - my favorite onion uttapa and some juice.. at least thrice a week. When I told this to my mom, she still had her typical reaction! And I reacted saying - I cannot make breakfast at home everyday.. so leave it!
Then this incidence happened sometime last year in IIT. I went to BJC (H5 juice center) to have mosambi juice (btw, alone). And after some time I realized people were staring at me. They would come there, stare for a while and then put their order and get things and leave. I then recollected that for first few days at "Krishna sagar", the waiters there were also staring at me. I was not able to understand the reason. I ignored and decided to forget this incidence. After few months, I went to D-Mart for shopping and as always, I went and came back walking. Thus, I was tired, moreover I had missed evening snacks in the hostel. I went to Gulmohor restaurant and ordered cold coffee and sandwich. Guess what? There too, I was welcomed by that same "staring look" by almost everyone. This time I could not ignore. While they were preparing sandwich and coffee for me, a sudden thought flashed in my mind - "Just two of us?" Oh! so this was the reason for their staring. I was there all alone and that was not expected? My mom also always reacted in such a way as if it was not expected! "Yes, may be" - I said to myself. I ate, then left and called at home - usual once a day call - mom asked me - what I was doing - and I told her - just came back from D-Mart, had sandwich at Gulmohor and now heading towards hostel. She asked - "with whom?" I said - "Why are you asking this? you know right, I usually go for shopping alone. I don't call anyone." (and that also meant I went to Gulmohor alone) Then she was again surprised. (This is really strange. She knows that I do only what I want to do. and still she gets surprised at every such incidence!) But, for the first time, I felt irritated that day; by this weird rule or convention or whatever they call it. I remembered a scene from a hollywood movie (I think, it is from the movie "50 first dates"). The girl there was sitting in a restaurant and having her breakfast. I felt, oh - so there they don't have any such weirdo rules!
Sometime back, I read a quote saying - Be the change you want to see in the world. I liked it a lot and I was wondering if I will be able to do that ever. Today, one hour ago, I went to Badalu's canteen to have food, and unfortunately no idlis, wadas and samosas were left. So, I decided to go to Gulmohor cafe. I went there, ordered and sat on a table with a firm mind. Everyone was staring as always. But, I had found answer for myself, to the question I had - whether I will be the change I want to see in the world. Yes, I was that change. I was sitting in a restaurant alone, no male accompanying me for food. I could stare at them the same way they did as if I was asking - what a weird thing you are doing by staring at me!! I had ordered Pav Bhaji and enjoyed it at the fullest!

नए नए से दर्द की तलाश में...

माझं खूप वेळा असं झालंय... की एखादा वाईट अनुभव येतो, मी प्रचंड दु:खी होते... चिडचिड करते... आणि काही दिवसांनी माझ्या लक्षात येतं की मी पुन्हा त्याच मार्गावर चालले आहे... पुन्हा तसाच अनुभव येणार आहे... आणि कधी कधी तर असं वाटतं की मी त्या अनुभवाची वाटच बघत होते... माझा एक मित्र मला म्हणायचा- "स्वत:चं दु:ख कुरवाळत बसू नकोस..." पण बहुतेक मला तेच करायला आवडायचं... आता हळुहळु त्याचं म्हणणं पटायला लागलंय...

कित्येक लोकांबाबत मी पाहिलंय की त्यांना ते करत आहेत त्या गोष्टीचा परिणाम काय होणार आहे हे व्यवस्थित माहीत असतं... कारण तो अनुभव त्यांनी घेतलेला असतो एकदा... पण तरीही ते तोच मुर्खपणा करायला जातात खरं !! (हे मी सुद्धा केलेलं आहे...) की त्यांना तरीही त्यातून वेगळं काही मिळेल अशी आशा असते ?? (मला तरी होती, :D) कोणास ठाउक...! "उम्मीद पे दुनिया टिकी है" - म्हणतात, तसंच काहीतरी असावं...

नेमकं हेच स्वानंद किरकिरेंनी "खोया खोया चांद"च्या शीर्षक गीतात फार सुरेख मांडलं आहे...

ये खुश नही जो मिला,बस मांगता ही है चला...
जानता है, हर लगी का दर्द ही है इक सिला...
क्यूँ नए नए से दर्द की फिराक में, तलाश में उदास है दिल...
क्यूँ अपने आप से खफा खफा, जरा जरासा नाराज है दिल...

प्रेझेण्टेबल

सकाळीच हा लेख वाचला...
http://beta.esakal.com/2009/07/15150534/entertainment-aditi-sarangdhar.html

त्यात शेवटी असं लिहिलेलं आहे...

बेसिक मेकअप कसा करावा याची प्रत्येक मुलीला माहिती असणं आज काळाची गरज बनली आहे. प्रेझेण्टेबल दिसणं खूप आवश्‍यक असतं.

आणि मग हा लेख वाचला...
http://beta.esakal.com/2009/07/16165027/features-on-self-help-group.html

फोटो मधल्या त्या साध्या, सावळ्या, "मेकअप" ची माहिती नसलेल्या पण चेहर्यावर समाधान आणि हसू असणार्या बायका!!

मजेशीर मन आणि मी!

परवा पुण्याहून बसने येत होते. माझं २.४५ च्या गाडीचं बुकिंग होतं, ती बस ३.१५ झाले तरी स्वारगेट ला आलेली नव्हती. त्याचसुमारास ३ वाजता निघणारी बस आली. मी कंडक्टर सोबत बोलुन माझं तिकीट या बस ला अड्जस्ट होइल का अस बघत होते. त्या काकांनीसुद्धा लगेच मान्य केलं आणि मी सुटकेचा नि:श्वास टाकला. काही वेळाने बस कोथरुडला आली आणि तिकडे एक आजीबाई २ पिशव्या घेवून तिकीट नसल्यामुळे प्रत्येक बस मध्ये जागा आहे का ते बघत होत्या. माझं एक मन म्हणालं, मी राहिले असते उभी आणि त्यांना जागा दिली असती तर त्यांना थांबावं लागलं नसतं स्टॉपवर. मग तर असही मनात येवून गेले की मी जर या बस ने आलेच नसते तर त्यांना जागा मिळाली असती. त्याचवेळेस माझं दुसरं मन मला सांगू लागलं - तुझी बस वेळेत आली नाही ही तुझी चुक नाही. ते होणं तुझ्या नशिबात होतं. पण आता जी बस मिळाली आहे तुला ती ही तुझ्या नशिबात होती म्हणुनच नाहीतर या बस मध्ये जागाच नसती तर? किंवा त्या कंडक्टरनं तुझं ऐकलं नसतं तर? त्यामुळे तू स्व:ताला अपराधी वाटुन घेवू नकोस. त्या आजींना ही त्यांच्या नशिबात असेल तेव्हा बस मिळेल..

आणि मजा म्हणजे दुसऱ्या मनाने सांगितलेलं मला अगदी लगेच पटलं..!!

sometimes.. taking risk is important!

"Boys are very much "bindhast".. they take risks.. "

"They never plan things as such.. they are always like - will see to it when time comes..! :) "

"But that's why they know much more than we girls do..!!"

We used to have such discussions in PICT.. a couple of days back, following incident happened..

we were discussing about what we should do for our course project.. we - meaning myself and one of my friends who is a boy.. we had shortlisted a few topics and we were about to finalize one amongst them. I said that we should do something which most of the people have done in past.. so that if we stuck up at some point.. we will get help / advice.. and thus the project won't get screwed up! :) He wanted to go with another project which was full of uncertain things.. there were so many things to explore before we could have given a proposal for the project.. but the thing that I felt most was - irrespective of those uncertainties, he was very firm on taking that call..

I thought to myself.. may be this is the reason why boys know much better than we girls.. they explore things.. they take risks.. they won't follow traditional path and won't end up doing something very common.. they show that guts..

well.. thinking of going for the same project that he is insisting.. ! Sometimes.. taking risk is important.. may be it will prove to be beneficial in long run..! :)

It happens...!

It's Bhaaubeej today! We had Diwali holidays till Padwa, i.e. no holiday for Bhaaubeej. We had an 8:30 am lecture today i.e. every Thursday. We (few of the stupid fellows of our class) came back from home yesterday itself in order to attend today's class. We went and it was declared that there won't be any class today!


Let's go exactly a week back - last Thursday. Sir announced that we will have a quiz on next Saturday, i.e. Nov 1st. Few of our classmates said that they will be extending their stay at home after Diwali and will come back only on Monday, i.e. Nov 3rd. Sir was angry hearing this. He expressed his anger saying - How can you go for such a long vacation? I will be taking lectures and you also plan to miss them during your long holiday - and things like that.


Let's go one more day back. While I was telling my parents that I will have to come back on Padwa, there being lecture on Thursday, they advised me to ask Sir if he will be conducting lecture for sure. I was afraid of asking this and next day when Sir was angry with the long holidays that people are taking, I decided better not to ask anything about the lecture. We (I repeat, few stupid fellows of our class) thus decided to come back on Padwa and attend the lecture being conducted on next day.


There were few logical reasons behind this:

1. I obviously get bored when I stay home for a long period. I need some work / something to study. I can's sit idle at home doing timepass for more than 3-4 days. And till Padwa, I already had 5 days long vacation, which was enough for me.

2. We don't understand much in the subject so it's better that we don't bunk the lecture just to stay at home. If we attend it, we will understand the things.


** Reason 2 is applicable to all those (stupid fellows of our class) who came for the lecture. **
** Whereas reason 1 is applicable only to me! (I guess) **


.. and the result is -- we- few stupid fellows of our class- proved ourselves to be stupid.


I have few questions:

1. Was being such a stupid necessary?

2. Why couldn't we (stupid people) think little wiser (??) and could decide to bunk the class (afterall it was an 8:30 am class!)

3. People say - you get used to things like - bunking lectures, late submissions, non-positive marks in exams, screwed up vivas etc. - when you complete your first semester in IIT. Then why couldn't we get used to all this?


Following are my answers:

1. Yes, this is the way I am.

2. I don't think that is something "wiser" to think about.

3. When people can't change the things / situations, they "get used to" them. I will not.

मला नाही मिळाल..

एखादी गोष्ट जेव्हा मिळवण्याची इच्छा असते किव्वा त्यासाठी खूप प्रयत्न केलेले असतात, ती मिळाली नाही कि माणसाची काय प्रतिक्रिया असते?

माझ्यापासून सुरुवात करते.. मी हळहळते.. त्या गोष्टीच नेहमी दु:ख करत बसते.. आठवण काढत राहते.. मला का मिळाल नाही याचा विचार करत माझा वर्तमानातला वेळ वाया घालवते.. :-((

इतर लोक काय करतात, बघु तरी.. अस म्हटल, तर दोन प्रकारच्या प्रतिक्रिया दिसल्या.. खूप कमी लोक माझ्याप्रमाणे हळहळणारे होते.. उरलेले अस म्हणणारे होते कि..
".... नाही नाही.. त्या गोष्टीत काही राम नाहिए.. (समजा ती गोष्ट म्हणजे एखद्या अभ्यासक्रमासाठी मिळणारा प्रवेश असेल, तर..) तो अभ्यास्करम करून काही फायदा होत नसतो.. ज्यान्ना इतर काही करत येत नाही ते तो अभ्यासक्रम घेतात.. "

इत्यादि.. इत्यादि.. आणि अशाच प्रकारची त्या गोष्टिच्या विरोधात अनेक वाक्य..

अशी लोक डोक्यात जातात माझ्या.. मान्य आहे, नसलेल्या गोष्टीसाठी हळहळत बसणे, त्यासाठी सध्याचा वेळ फुकट घालवणे हा मूर्खपणा आहे.. पण या लोकान्च्या प्रतिक्रिया ऎकून मला ते ढोन्गी वाटु लागतात.. ज्या गोष्टीसाठी प्रयत्न केले ती अचानक बिनमहत्वाची, फालतू कशी काय वाटू शकते? कि स्वत:ला नाहि मिळाल / मिळवता आल म्हणुन आपल्या सोयीने त्याची किम्मत ते ठरवतात?
मग पुर्वी या लोकान्चे कष्ट आणि प्रयत्न पाहून मला जो अभिमान वाटायचा तो आता रागात बदलून जातो.. स्वत:च्या (खोट्या) समजुतीखातर ते नकळत ती गोष्ट ज्यान्ना मिळाली त्यान्चा अपमान करतात अस मला वाटायला लागत.. dishonest, fake people!!

खर तर या दोन्ही टोकाच्या भुमिका झाल्या.. दु:ख न करण आणि आपल्या सोयीनुसार किम्मत ठरवुन दुसरयाचा अपमान न करण, हाच खरा शहाणपणा!

sink point

"sink point".. अस एखाद ठिकाण जिकडे सगळ्या भावना ’sink’ होतात..
काहीन्साठी आई-बाबा ’sink point’ असतात.. काहीन्ना मित्र-मैत्रिणी.. पण प्रत्येकालाच अशा ’sink point’ ची गरज पडत असेल, नाही का?
कितीही एकट्याने जगण्याचा आव आणला तरी कोणत्या ना कोणत्या क्षणी माणसाला दुसर्याची गरज भासतेच.. म्हणजेच एका ’sink point’ ची..
मगाशी म्हटल्याप्रमाण काहीन्चे ’sink point’ त्यान्च्या ओळखीचे लोकच असतात.. उदाहरणार्थ.. आई-बाबा.. नातेवाईक.. मित्र-मैत्रिणी.. पण जर एखाद्याला यापैकी कोणीच तितक जवळच वाटत नसेल पण परकच कोणी तरी ’sink point’ वाटत असेल, तर त्या नात्याला काय नाव द्यायच?? म्हणजे.. अशी एखादी व्यक्ती जिने ’दिवस कसा गेला?’ एवढ जरी विचारल तरी छान वाटव.. जेव्हा मन ठिकाणावर नसत तेव्हा त्या व्यक्तिला समोर बसवुन सगळ सान्गुन टाकाव.. हो.. पण फक्त ’sink point’ म्हणजे.. उलट बाजुने त्या व्यक्तिने काही अपेक्षा नाही धरायच्या.. जस की ’एकतर्फी’ फक्त आपल्या चिन्ता त्या व्यक्तिला द्यायच्या.. तिने त्या दूर कराव्यात अशीही अपेक्षा नाही.. फक्त तिने त्या ऐकून घ्याव्यात.. समजून घ्याव्यात.. त्या दृष्टिने हक्काच माणुस..

काय नाव द्यायच या नात्याला??

हो पण प्रेम नक्कीच नाही.. कारण त्या व्यक्तीने अपेक्षा धरायच्या नाहीत.. प्रेम निस्वार्थी असत.. अपेक्षाविरहित असत म्हणतात.. पण असत का खरच? ’लग्न’ ही अपेक्षा तरी नक्कीच असते.. नाही का? म्हणुनच हे प्रेम नव्हे..

Dombiwali Fast!

"Jya prashnanchi uttare yet nahit tyawar fuli maraychi.. jase prashnanche tasach manasachahi.."
Dombiwali fast cha effect..
tatwanna dharun rahanarya manasanna jar wedyat kadhale jaate, jar to maNus jyanchya sathi ladhtoy tech tyala wedat kadhtat ter mag tya maNasane karawe kaay? Madhav Apte sarakhe jeevavar udaar howun ladhat rahawe?? ki system ya gondas navakhali tyacha bhaag banun jaawe?
Cinema baghtana pratyek kshani he jaNawat hoate.. manaat sarakha ekach prashna yet hoata. Madhav Apte he kartoy mhanun chhan watatey, me he karu shakate ka? Pan pratyek welela Madhav Apte chya jaagi swata:la thewun baghitle ki tyachya haav-bhaavatun aani dolyatun je samadhan disayche te me hi anubhawayche. Ka nahi karu shakat apan? Vichar yeto to fakt ekach, aapale kai hoil tya waatewar jaaun? Pan mag aattachya hya waatewar chaalanyaat teri kuthe samadhaani aahot aapan? Kadachit tya margawar jaast samadhan milel, asa watale..
Cinemachya shewaTi Madhav Apte ya maNasachach nahi kewaL ter tya jiddicha ant zala pan jowar tya jiddichi kimmat karNare, tya jiddila pathimba deNare loke sabhowtali nahit towar kaay faayada ya sagalyacha?
Shewatachya prasangatale Madhav Apte nchya cheharyawarache hasu aani samadhan khup awadale.. khup kaahi saangun gele.. aani samajawun gele..

Sandeep Kulkarni ha majhya nawadatya kalakaranpaiki ek hoata, cinema baghanyapurvi paryant. Ya cinemane te purNapaNe badalun takley.. Hats off!!